Bestrijding eikenprocessierups

Geplaatst op dinsdag 5 juni 2018

Op een groot aantal eikenbomen in Zuid- en Midden-Nederland kan men in mei, juni en juli behaarde rupsen aantreffen. Deze rupsen gaan 's nachts groepsgewijs - in processie - op zoek naar voedsel (eikenbladeren), vandaar de naam eikenprocessierups. Na contact met de brandharen van deze rups kunnen klachten ontstaan zoals jeuk, huiduitslag, irritatie aan de ogen of aan de luchtwegen.

Van rups naar vlinder

De eikenprocessierups is de larve van een nachtvlinder die haar eitjes legt in de toppen van eikenbomen. Daar overwinteren ze. Eind april, begin mei komen de rupsen uit de eitjes. Na een aantal vervellingsstadia zijn ze in juli volgroeid. Na de derde vervelling krijgen de rupsen brandharen. Dit is tussen half mei en eind juni. In juli verpoppen de rupsen zich tot vlinder. De vrouwtjes leggen daarna hun eitjes, waaruit volgend jaar weer jonge rupsen komen.

Hoe kun je zien dat er eikenprocessierupsen in een eikenboom zitten?

Eikenbomen met eikenprocessierupsen zijn te herkennen aan de specifieke nesten op de stammen of dikkere takken: dichte spinsels van vervellingshuidjes, met brandharen en uitwerpselen. Regelmatig verwarren mensen de eikenprocessierups met de spinselmot. Spinselmotten zijn rupsen die verschillende soorten bomen en struiken kaalvreten en met een dicht wit zijdespinsel inkapselen. Spinselmotten hebben geen brandharen en zijn niet hinderlijk voor de mens.

Klachten door brandharen

Er zijn vooral risico's voor de gezondheid in de periode dat de eikenprocessierupsen brandharen krijgen (half mei-juni) en bij verdere verspreiding van deze brandharen door verwaaiingen lege nesten (juli-september). Met hun weerhaakjes dringen de pijlvormige haren bij aanraking gemakkelijk in de huid, ogen en luchtwegen. Stoffen die daarbij vrijkomen roepen reacties op die lijken op allergische reacties. Bij iemand die vaker met de brandharen in contact komt, kunnen de reacties veel sterker zijn. Deze reacties verschillen van persoon tot persoon. De huidirritaties die binnen acht uur optreden zijn rood en pijnlijk en gaan gepaard met hevige jeuk die tot twee weken kan aanhouden. Als de brandharen in de ogen komen kan binnen enkele uren een rode, pijnlijke en jeukende zwelling en irritatie optreden. Inademing van de brandharen kan leiden tot irritaties en ontstekingen van het slijmvlies van de neus, keel en luchtwegen.

Wat doet de gemeente eraan?

Op plaatsen waar veel ongemak van de brandharen van de rupsen voorkomt, probeert de gemeente de plaag zo vroeg mogelijk te bestrijden. Dit gebeurt door middel van opzuigen van rupsen en nesten. Gebieden waar veel mensen wonen of recreëren krijgen hierbij voorrang. Als u eikenprocessierupsen heeft gezien op een locatie waar dit overlast kan veroorzaken, kunt u dit doorgeven aan de gemeente, via telefoonnummer 040-2282500, of via het meldpunt. De gemeente onderneemt dan zo snel mogelijk actie.

Bestrijding particulieren

Als u op uw eigen perceel te maken hebt met eikenprocessierupsen, ga dan niet zelf de rupsen bestrijden, maar huur daarvoor een deskundig bedrijf in of vraag advies bij uw gemeente. U bent zelf verantwoordelijk voor de overlastbestrijding en voor het waarschuwen van het publiek.

Hoe voorkomt u ongemak?

Vermijd elk contact met de rupsen en resten ervan, zoals met vrijgekomen brandharen en lege nesten. Zorg bij een bezoek aan een (natuur-)gebied waar mogelijk eikenprocessierupsen zitten voor goede bedekking van de hals, armen en benen en ga niet op de grond zitten. Ga na aanraking van de rupsen of haren niet krabben of wrijven, maar was of spoel de huid of ogen goed met water. Was zo nodig ook kleren (liefst op 60 °C). Klachten verdwijnen in het algemeen binnen twee weken. Een zachte crème met kamfer of menthol kan verlichting geven. Neem bij ernstige klachten contact op met uw huisarts.

Meer nieuws